BƠM DỊCH NH3 - BƠM CẤP DỊCH LẠNH: GIẢI PHÁP BỀN BỈ CHO HỆ THỐNG CÔNG NGHIỆP

Các nhà máy nước đá, kho cấp đông, dây chuyền IQF,... bộ phận bơm dịch NH3 (Amoniac) đóng vai trò quan trọng như "trái tim" giúp tuần hoàn dung môi làm lạnh. Việc lựa chọn sai loại bơm không chỉ gây gián đoạn sản xuất mà còn tiềm ẩn nguy cơ rò rỉ nguy hiểm.

1. Tại Sao Bơm Dịch Lạnh NH3 Lại Quan Trọng?

Hệ thống lạnh NH3 công nghiệp hiện đại thường chuyển từ phương pháp cấp dịch tiết lưu trực tiếp sang phương pháp cấp dịch cưỡng bức bằng bơm (Liquid Recirculation). Lúc này, bơm dịch đóng vai trò quyết định đến hiệu suất làm lạnh:

• Tăng hệ số truyền nhiệt: Bơm đẩy dịch đi qua dàn lạnh với lưu lượng lớn gấp 3-6 lần lượng dịch bay hơi thực tế. Điều này giúp bề mặt ống trao đổi nhiệt luôn ướt (ngập dịch), tăng hệ số truyền nhiệt K lên đáng kể so với hệ thống cũ.
• Đảm bảo an toàn cho máy nén: Dịch lỏng và hơi sau khi ra khỏi dàn lạnh sẽ quay về bình chứa hạ áp. Tại đây, dịch lỏng được tách ra để bơm hút lại, chỉ có hơi khô về máy nén, tránh hiện tượng va đập thủy lực.
• Dễ dàng xả đá: Hệ thống dùng bơm giúp việc xả băng dàn lạnh và thu hồi dầu trở nên đơn giản và tự động hóa dễ dàng hơn.

2. Phân Loại Bơm Cấp Dịch NH3 Tại Phú Thọ Group

Việc phân loại bơm dựa trên cấu tạo buồng kín là yếu tố quan trọng nhất khi xử lý môi chất độc hại như NH3. Trên thị trường hiện nay có hai dòng bơm chính được PTG cung cấp:

2.1. Bơm Hộp Kín (Canned Motor Pump) – Khuyên Dùng

Đây là công nghệ tiên tiến nhất, thường thấy ở các thương hiệu lớn như Teikoku (Nhật Bản) hay Hermetic (Đức) mà PTG đang phân phối.

Cấu tạo đặc biệt: Rotor của động cơ điện và cánh bơm được lắp trên cùng một trục và nằm hoàn toàn trong môi chất lạnh. Stator (phần tĩnh) được ngăn cách với Rotor bằng một lớp áo (Can) mỏng làm bằng hợp kim đặc biệt (Hastelloy hoặc Inox 316L) không nhiễm từ.

• Cơ chế tự làm mát: Một phần nhỏ dịch NH3 sẽ được trích ra để tuần hoàn làm mát cuộn dây motor và bôi trơn bạc đạn, sau đó quay trở lại buồng hút.
• Ưu điểm tuyệt đối: Không sử dụng phớt cơ khí, do đó loại bỏ 100% nguy cơ rò rỉ. Tiếng ồn cực thấp và độ rung chấn nhỏ.

2.2. Bơm Phớt Cơ Khí (Mechanical Seal Pump)

Đây là dòng bơm ly tâm trục ngang truyền thống, motor nằm tách biệt bên ngoài và kết nối với đầu bơm qua khớp nối.

Điểm yếu lớn nhất của dòng này là bộ phận Phớt làm kín (Mechanical Seal). Dù sử dụng phớt đôi (Double Seal) hay vật liệu SiC/SiC cao cấp, sau một thời gian vận hành, phớt vẫn bị mài mòn và dẫn đến rò rỉ NH3. Tuy nhiên, ưu điểm là chi phí đầu tư ban đầu thấp hơn khoảng 30-40% so với bơm hộp kín.

3. Phân Tích Chuyên Sâu: Xâm Thực (Cavitation) & Cách Phòng Tránh

Theo thống kê bảo hành của PTG, 90% trường hợp hỏng bơm (gãy cánh, vỡ bạc đạn, cháy motor) là do hiện tượng xâm thực. Để khắc phục triệt để, Kỹ sư Nguyễn Đình Phú chia sẻ công thức "sống còn" sau:

• NPSHr (Required): Cột áp hút dương yêu cầu của nhà sản xuất bơm (thường từ 1.5m - 3m tùy model). Thông số này có sẵn trong Catalogue.
• NPSHa (Available): Cột áp hút dương thực tế của hệ thống. Đối với NH3, NPSHa phụ thuộc chủ yếu vào độ cao cột chất lỏng từ mực dịch trong bình chứa hạ áp đến tâm cửa hút của bơm.

Ví dụ thực tế: Nếu bơm yêu cầu NPSHr là 2m, thì bạn phải đặt đáy bình chứa hạ áp cao hơn bơm ít nhất 2.5m đến 3m. Nếu lắp thấp hơn, dịch lỏng sẽ sôi ngay tại cửa hút, tạo bọt khí phá hủy bơm chỉ sau vài tuần hoạt động.

4. "5 Quy Tắc Vàng" Khi Lắp Đặt Bơm NH3

Ngoài việc chọn đúng bơm, kỹ thuật lắp đặt đường ống quyết định 50% độ bền của thiết bị. PTG khuyến cáo khách hàng tuân thủ:

1. Quy tắc vận tốc dòng chảy: Vận tốc dịch trong ống hút (Suction line) phải thấp, duy trì ở mức 0.5 - 0.8 m/s để giảm tổn thất áp suất ma sát.
2. Quy tắc "Ống Xuống" (Drop Leg): Đường ống từ bình chứa xuống bơm phải thẳng đứng, hạn chế tối đa co cút (cút 90 độ). Kích thước ống hút phải lớn hơn hoặc bằng kích thước cửa hút của bơm.
3. Lắp đặt ống cân bằng khí: Bắt buộc phải có đường ống cân bằng nối từ đầu hút bơm quay ngược về phần hơi của bình chứa. Điều này giúp bọt khí sinh ra (nếu có) thoát ngược về bình, không đi vào buồng bơm.
4. Bộ lọc (Filter): Luôn lắp bộ lọc lưới chắn rác (Y-strainer) trước cửa hút để ngăn xỉ hàn, cặn bẩn đi vào phá hủy cánh bơm. Tuy nhiên, phải vệ sinh lưới lọc thường xuyên để tránh nghẹt gây tụt áp.
5. Van một chiều (Check Valve): Lắp van một chiều ở đường đẩy để ngăn dịch dội ngược về làm quay ngược cánh bơm khi dừng máy đột ngột (hiện tượng búa nước).

5. Tiêu Chí Chọn Mua Bơm Cấp Dịch NH3 Chuẩn

Để hệ thống vận hành trơn tru, khi chọn mua bơm, quý khách cần lưu ý các thông số sau:

Tiêu chí	Lưu ý kỹ thuật
Lưu lượng (Q)	Phải tính toán dựa trên bội số tuần hoàn (n). Với kho lạnh n=3-4, với máy đá hoặc tủ đông IQF n=5-7 lần công suất bay hơi.
Cột áp (H)	Đủ thắng trở lực đường ống, van, phụ kiện và độ cao chênh lệch (Static Head). Không nên chọn cột áp quá dư sẽ gây tốn điện và làm bơm hoạt động sai điểm hiệu suất.
Vật liệu	Thân bơm: Gang đúc dẻo (Ductile Iron) hoặc Thép đúc. Cánh bơm: Inox 304/316. Tuyệt đối không dùng hợp kim đồng.
Bảo vệ Motor	Nên chọn loại có tích hợp cảm biến giám sát độ mòn bạc đạn (Bearing Monitor) như dòng Teikoku mà PTG cung cấp.

6. Hướng Dẫn Bảo Trì & Khắc Phục Sự Cố

Bơm dịch NH3 hoạt động trong môi trường nhiệt độ âm sâu (-35°C đến -50°C), do đó việc bảo trì cần tuân thủ quy trình nghiêm ngặt:

6.1. Bảng mã lỗi thường gặp (Troubleshooting)

Hiện tượng	Nguyên nhân	Cách xử lý
Bơm không lên áp	- Bơm quay ngược chiều - Lưới lọc đường hút bị nghẹt - Van hút chưa mở hết	- Đảo pha điện nguồn - Vệ sinh y-strainer - Kiểm tra lại hệ thống van
Bơm kêu to, rung lắc	- Xâm thực (thiếu dịch) - Hư hỏng bạc đạn (bi) - Lệch tâm trục	- Tăng mức dịch bình chứa - Thay thế bạc đạn mới - Cân chỉnh lại khớp nối (Alignment)
Motor quá dòng (Amp cao)	- Dung trọng dịch quá lớn - Kẹt cơ khí - Điện áp thấp	- Khép bớt van đẩy - Kiểm tra quay tay trục bơm - Kiểm tra nguồn điện

7. Liên Hệ Tư Vấn & Báo Giá Tại TPHCM

Việc chọn sai bơm dịch không chỉ gây lãng phí tiền bạc mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ dây chuyền sản xuất đá hoặc cấp đông. Hãy để chuyên gia của chúng tôi hỗ trợ bạn.

Tại sao chọn mua bơm dịch lạnh tại PTG?

• Hàng nhập khẩu chính hãng, đầy đủ CO/CQ từ Nhật, Đức.
• Kho hàng có sẵn các model thông dụng: 2.2kW, 3.7kW, 5.5kW, 7.5kW...
• Tư vấn kỹ thuật chuyên sâu bởi Kỹ sư Nguyễn Đình Phú - 15 năm kinh nghiệm ngành lạnh.
• Hỗ trợ lắp đặt và căn chỉnh (Alignment) tại nhà máy bằng máy Laser chuyên dụng.

8. Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

Hỏi: Bơm cấp dịch NH3 có dùng chung được với Freon không?
Đáp: Có thể, nhưng không tối ưu. Bơm NH3 thường thiết kế vật liệu thép/inox chuyên biệt. Với Freon, nên dùng bơm chuyên dụng để tiết kiệm chi phí hơn.

Hỏi: Dấu hiệu nào cho thấy bơm dịch đang bị xâm thực?
Đáp: Bơm phát ra tiếng ồn lạo xạo như đá sỏi bên trong, kim đồng hồ áp suất hút dao động mạnh, lưu lượng cấp dịch giảm đột ngột.

Hỏi: Bao lâu thì nên thay bạc đạn (vòng bi) cho bơm Teikoku?
Đáp: Các dòng bơm hộp kín Teikoku có đồng hồ giám sát độ mòn TRG. Khi kim chỉ sang vạch đỏ hoặc sau khoảng 15.000 - 20.000 giờ vận hành, quý khách nên liên hệ PTG để thay thế bạc đạn chính hãng.